Interview met conservator Pieter Roelofs over het zelfportret van Ferdinand Bol

De Meesters in gesprek met Pieter Roelofs, conservator 17e-eeuwse schilderkunst in het Rijksmuseum over het zelfportret van Ferdinand Bol

Waarom spreekt dit portret je aan, wat maakt het zo aantrekkelijk?

Pieter Roelofs: het laat de schilder zien in zijn kwetsbaarheid en in zijn kracht tegelijk. Bol schildert dit zelfportret in 1669, hij is 53 jaar oud en al jaren weduwnaar. Hij schildert zichzelf als een man op stand, maar bedachtzaam en ingetogen tegelijk. Het schilderij is een cadeau voor de vrouw die hij een huwelijksaanzoek deed: de welgestelde Anna van Erckel.

Die slapende Cupido, zou die niet juist klapwiekend om zijn oren moeten vliegen?

PR: een Cupido in slaap wil zeggen dat de lust en begeerte beteugeld zijn. Niet dat ze er niet zijn, maar ze gaan er niet met hem vandoor. De dame waar hij in hetzelfde jaar als waarin hij het zelfportret schilderde mee in het huwelijk treedt, is 45 jaar oud. Voor beiden is het een liefde op latere leeftijd.

Zijn er meer symbolen in dit schilderij aan te wijzen?

PR: jazeker! En ze hebben eigenlijk allemaal te maken met de liefde. Zo zie je achter Ferdinand een donkere zuil staan. Die duidt op standvastigheid in de liefde. En de zonnebloemen in de lijst die Bol zelf heeft laten maken voor dit schilderij- heel bijzonder dat  lijst en schilderij nog altijd bij elkaar zijn- zijn het zinnebeeld voor de eerzame liefde. Zoals een zonnebloem zich altijd keert naar de zon, zo wendt de minnaar zich naar zijn geliefde.

Ferdinand Bol Self Portrait met lijst

Hoe belangrijk was Ferdinand Bol in zijn tijd?

PR: Bol was een van de meest opvallende leerlingen van Rembrandt. Eigenlijk was hij tot 1650 de belangrijkste gezel van Rembrandt. Je kunt de werkplaats van Rembrandt als een ‘factory’ zien waar heel wat schilders aan het werk waren. Dan kwam de grote meester binnen, zag dat het goed was en zette er zijn handtekening onder. We kennen een aantal schilderijen met de signatuur van Rembrandt waarvan we overtuigd zijn dat ze voornamelijk door Bol zijn geschilderd.

Wanneer begon Ferdinand Bol zijn eigen schilderscarrière?

PR: vanaf 1650 begon Bol voor zichzelf. Hij krijgt vrij snel grote opdrachten en schildert het staatsieportret van Michiel de Ruyter. De gegoede burgerij liet zich graag portretteren door een schilder als Bol en legde daar een paar honderd gulden voor neer. Een groot bedrag als je nagaat dat een onderwijzer in die tijd datzelfde bedrag in een jaar verdiende…

Hoe kreeg het Rijksmuseum dit zelfportret van Bol in zijn bezit?

PR: we kregen dit schilderij dankzij een legaat van een kunsthandelaar in de 19 e eeuw toen het Rijks nog in het Trippenhuis was gevestigd. Het is meeverhuisd en is altijd te zien, het hangt- zoals we dat noemen- op zaal. Om precies te zijn: in de zaal waar je een indruk kunt krijgen van hoe de gegoede burgerij in de tijd van Ferdinand Bol zijn kamer vorm gaf en inrichtte.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Doe mee met 6 andere volgers

%d bloggers liken dit: