Over de werken

 Mirjana Vrbaski over Luzie (2013) 

Luzie, Mirjana Vrbaski 2013

Luzie, Mirjana Vrbaski 2013


Mijn werk wordt regelmatig vergeleken met de Hollandse Meesters, wat ik altijd als een groot compliment ervaar. De uitnodiging van Meesters op Straat om letterlijk een werk te maken dat zich verhoudt tot een specifiek schilderij van een Amsterdamse Meester, heb ik dan ook als een unieke kans gezien om dit aspect van mijn werk verder uit te diepen.

Na een zoektocht naar een schilderij dat mij aansprak, raakte en triggerde ben ik uiteindelijk bij het zelfportret van Ferdinand Bol uitgekomen. Over dit werk is natuurlijk veel te zeggen. Er is sowieso al veel op te zien aan elementen die  veel beter door kunst-historici kunnen worden uitgelegd. Er is symboliek, stijl, kleding, compositie, allemaal evidente formele aspecten van een geschilderd werk dat ons een beeld van de maker zelf laat zien.

Normaal gesproken heeft mijn werk het voorkomen van een portret, alhoewel het mij nooit gaat om de weergave van een individueel persoon of een individuele persoonlijkheid.
Daarbij is het uitzoeken van mijn modellen een proces dat puur op intuïtie en gevoel is gebaseerd. Ik zie in mensen, voornamelijk vrouwen, iets, een glimps, een potentieel voor datgene waar ik naar op zoek ben. Meestal is dat een glimps van een transcendente of tijdloze kwaliteit.

Voor dit werk vond ik die kwaliteit in mijn overbuurvrouw Luzie, die een geweldig model bleek. Na een uitvoerige studie van alle formele aspecten van Ferdinand Bols schilderij kwam ik natuurlijk op de vraag: Hoe verhoudt ik mij als kunstenares in de 21ste eeuw tot dit werk van een man uit 1669? Of misschien beter gezegd, hoe verhoudt mijn manier van werken zich tot dit schilderij dat amper los is te zien van zijn culturele en kunsthistorische referentiekaders?

Ik kan  het proberen te kopiëren, Ik kan me er tegen afzetten, ik kan het ridiculiseren of expliciet bekritiseren, etc, etc. Maar dat schenen me allemaal mogelijkheden die gebaseerd zijn op een voornamelijk rationele benadering. Op een reageren op.

Inmiddels wordt mij meer en meer duidelijk dat mijn werk en mijn manier van werken zich niet leent voor conceptueel denken. Dat is een bewustwordingsproces. Zo heb ik voor dit werk, dat hier straks opeens meer dan levensgroot te zien is, geprobeerd om ook het schilderij van Bol intuïtief en gevoelsmatig te benaderen.

Zo werd het geen zelfportret, althans niet expliciet, geen portret van een man, geen pastiche, kopie of pamflet, maar een beeld dat iets van Ferdinand Bols meesterwerk op een subtiele en associatieve manier weerspiegelt. Een beeld dat de kijker uitnodigt om iets van zijn werk in het mijne en misschien iets van mijn werk in het zijne te zien.

Mirjana Vrbaski, mei 2014

 

Interview met Pieter Roelofs (Rijksmuseum) over Zelfportret, Ferdinand Bol (1669)

Het zelfportret van Bol (1669)

Het zelfportret van Bol (1669)

 

Wat maakt volgens jou dit portret zo aantrekkelijk?

Het laat de schilder zien in zijn kwetsbaarheid en in zijn kracht  tegelijk. Bol schildert dit zelfportret in 1669,hij is 53  jaar oud en al jaren weduwnaar. Hij schildert zichzelf als een man op stand, maar bedachtzaam en ingetogen tegelijk. Het  schilderij is een cadeau voor de vrouw die hij een huwelijksaanzoek deed: de welgestelde Anna van Erckel.

Die slapende Cupido, zou die niet juist klapwiekend om Bols oren moeten vliegen?

Een Cupido in slaap wil zeggen dat de lust en begeerte beteugeld  zijn.  Niet dat ze er niet zijn, maar ze gaan er niet met hem vandoor.

 

 

 

De dame waar hij in hetzelfde jaar als waarin hij het zelfportret schilderde mee in het huwelijk treedt, is 45 jaar oud. Voor beiden is het een liefde op latere leeftijd.

Zijn er meer symbolen in dit schilderij aan te wijzen?

Jazeker! En ze hebben eigenlijk allemaal te maken met de liefde. Zo zie je achter Ferdinand een donkere zuil staan. Die duidt op standvastigheid in de liefde. En de zonnebloemen in de lijst die  Bol zelf heeft laten maken voor dit schilderij- heel bijzonder dat lijst en schilderij nog altijd bij elkaar zijn- zijn het zinnebeeld  voor de eerzame liefde. Zoals een zonnebloem zich altijd keert  naar de zon, zo wendt de minnaar zich naar zijn geliefde.

Ferdinand Bol Self Portrait met lijst

Hoe belangrijk was Ferdinand Bol in zijn tijd?

Bol was een van de meest opvallende leerlingen van Rembrandt. Eigenlijk was hij tot 1650 de belangrijkste gezel van Rembrandt. Je kunt de werkplaats van Rembrandt als een ‘factory’ zien waar heel wat schilders aan het werk waren.
Dan kwam de grote meester binnen, zag dat het goed was en zette er zijn handtekening onder. We kennen een aantal schilderijen met de signatuur van Rembrandt waarvan we overtuigd zijn dat ze voornamelijk door Bol zijn geschilderd.

Wanneer begon Ferdinand Bol zijn eigen schilderscarrière?

Vanaf 1650 begon Bol voor zichzelf. Hij krijgt vrij snel grote opdrachten en schildert het staatsieportret van Michiel de Ruyter. De gegoede burgerij liet zich graag portretteren door een schilder als Bol en legde daar een paar honderd gulden voor neer. Een groot bedrag als je nagaat dat een onderwijzer in die tijd datzelfde bedrag in een jaar verdiende…

Hoe kreeg het Rijksmuseum dit zelfportret van Bol in zijn bezit?

We kregen dit schilderij dankzij een legaat van een kunsthandelaar in de 19e eeuw toen het Rijks nog in het Trippenhuis was gevestigd. Het is meeverhuisd en is altijd te zien, het hangt- zoals we dat noemen- op zaal. Om precies te zijn: in de zaal waar je een indruk kunt krijgen van hoe de gegoede burgerij in de tijd van Ferdinand Bol zijn kamer vorm gaf en inrichtte. 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Doe mee met 6 andere volgers

%d bloggers liken dit: